All about Astronomy: sazviježđa, ostala nebeska tijela, pojave i teorije nastanka Univerzuma

[WhiskeyPete]

@Heidi Tjeraš me da kupim njegovu knjigu, eno je na polici jedne od knjižara.

[Heidi]

Ja imam samo Astrophysics for People in a Hurry.




DeGrasse Tyson nadahnjuje kao niko drugi blistavim humorom o egzoplanetama, tamnoj energiji, o patuljastim galaksijama I Velikom prasku. Mora ga covjek voljeti I slusati.

[WhiskeyPete]

@Heidi ova je u pitanju, a mislio sam da je pisma jednog astrofizičara, mada vjerujem da sam i nju nekada vidio...

https://www.laguna.rs/n4123_knjiga_dobr ... aguna.html

Preporučujem i ovu, a najinteresantnije da sam je prvo sebi kupio, pa je poklonio prijatelju sat vremena kasnije....

https://www.knjizarakultura.com/proizvo ... ouzlaguna/

[Heidi]

@Trafalgar Law
Pisma bi I mene zanimala, ali nema jos na njemackom.

Ma sve me zanima od njega.

[WhiskeyPete]

Meni je neophodna ova kako bi upotponio sa Lindeovom koju imam, ianče Linde je usavršio Guth.ovu teoriju inflacije.

[WhiskeyPete]

Otkriven novi “zvijezdani tok” u sastavu globularne skupine zvijezda Mesier 92




Koristeći se Kanadsko-Francusko-Havajskim (CFH) teleskopom na Havajima, tim astronoma je uspio da otkrije novi zvijezdani tok koji proizilazi iz globularne skupine zvijezda Messier 92. Otkriće novog toka ukazuje kako ovu globularnu skupinu aktivno ometaju plimne sile, koje uzrokuje naša galaksija. Tokom ovog otkrića korišteni su visoko kvalitetni podaci, dobiveni tokom kampanje Canada-France-Imaging-Survey (CFIS). Otkriće zvijezdanog toka oko globularne skupine Messier 92 otvara pitanje o njenom porijeklu, i ono se u budućnosti može korisit kao polazna tačka prilikom istraživanja najdubljih dijelova naše galaksije. Tim astronoma je procijenio kako ovaj tok sadži približno 10% od ukupne mase globularne skupine.

Zvijezdani tokovi su izduženi tanani tokovi koji obično nastaju uslijed ogromnog utjecaja gravitacije galaksije, u ovome slučaju Mliječnog puta, na obližnje skupine zvijezda i patuljasti galaksija. Ove strukture, nastale utjecajem plimnih sila, mogu biti stabilne tokom perioda od nekoliko milijardi godina. Dugovječnost ovih struktura omogućava astronomima da ih iskoriste kako bi bolje razumjeli formaciju galaksija, kao i oslonac za određivanje uloge galaktičkog kanibalizma u formiranju i evoluciji galaksija. Štaviše, zvijezdani tokovi su savršen alat za testiranje gravitacionog potencijala naše galaksije i proučavanja distribucije Tamne materije oko njene strukture.

“Naša simulacije zvijezdanog toka Messier 92 ukazuju kako je on forimiran prije nekih 500 miliona godina. Sama starosna dob skupine zvijezda iznosi oko 11 milijardi godina, što nam govori kako ova skupina nije uvijek bila u svojoj trenutnoj orbiti koju obnaša, što nas dalje motiviše da utvrdimo koja je bila njena izvorna orbita.” – izjavio je Giljaume Tomas, vodeći autor studije objavljene u astrofizičkom žurnalu.

Tim je uspio identifikovati 17 stepeni dug zvijezdani tok, a cilj ove kampanje je bio istaći određeni poznati signal u bučnom skupu prikupljenih podataka, što se pokazalo izuzetno učinkovitom metodom za otkrivanje zvijedzanih tokova oko naše galaksije.

Uprkos brojnim prethodnim ospervacijama ove regije, zvijezdani tok je dugo vremena bilo skriven iza velikog broja zvijezda galaktičkog diska Mliječnog puta. Ova struktura je oktivena uz pomoć kombinacije visokokvalitetnih snimaka teleskopa CFIS i Pan-STAARS. Tim astronoma je posredstvom dobivenih podataka satelita Europske svemirske agencije ESA, Gaia, koristio mjerenje pravilnog kretanja zvijezda, kako bi se utvrdila postojanost ove strukture.

Canada-France Imaging Survey je veliki budući projekat, koji za cilj ima riješavanje nekih fudamentalnih pitanja u astronomiji, uključujući i sastav naše galaksije, osobine Tamne materije i Tamne energije, kao i evoluciju struktura u Univerzumu.

“Otkriće ovog zvijezdanog toka je dokaz snage kolaboracije naučne zajednice i jedinstvenih mogućnosti CFHT.a. CFIS (Canada-France-Imaging-Survey) još nije pri kraju svoje kampanje, a podaci koje imamo poboljšavaju naše razumjevanje galaksije Mliječni put. Za očekivati je da ćemo u narednim godinama moći računati na još ovakvih otkrića.” – izjavio je Tod Burdulis, specijalista za promatranje CFHT teleskopa.

Izvor:

https://www.cfht.hawaii.edu/

[WhiskeyPete]

Razlike između mlaznica kvazara

Naučnici su analizirali više od 700 kvazara – brzo-rastućih supermasivnih Crnh rupa – kako bi izolovali faktore koji određuju zašto neke od ovih Crnih rupa prizvode mlazeve čestice, dok druge ne, kako je to navedeno u posljednjoj studiji. Nedavno objavljena studija otkriva ključnu ulogu koju imaju područija difuznog vrućeg gasa, protkana snažnim magnetnim poljima, koji određuju da li sistem stvara mlaz čestica ili ne.



Na ilustraciji je prikazana supermasivna Crna rupa, i njena Korona (plava boja) prožeta magnetnim pojima (bijela). Korona, koja se kovitla i pada prema Crnoj rupi, je smještena iznad znatno koncentrisanijeg diska materijala (crvena i žuta). Mlazevi materijala se krećeu u suprotnim smjerovima u odnosu na Crnu rupu i Koronu.

Mlaznice supermasivne Crne rupe mogu ubrizgati velike količine energije u njihovo okruženje, te značajno utjecati na evoluciju njihove sredine. Naučnici su ranije smatrali kako je neophodno da supermasivna Crna rupa ima brzu rotaciju kako bi generisala snažne mlaznice, međutim, konstatovano je kako sve brzo rotirajuće Crne rupe ne posjeduju mlaznice.

Čini se kako jednu takvu potencijalnu razliku stvara Korona Crne rupe. U prethodnim studijama je navedeno kako kvazari bez prisustva mlaznica pokazuju karakterističnu vezu između jačine njihovog rendgenskog i ultraljubičastog zračenja. Ovaj odnos se objašnjava ultraljubičastom svjetlošču diska Crne rupe koja bombarduje čestice smještene unutar Korone. Kao posljedicu, rezultirajuća energija pretvara ultraljubičastu svjetlost u rendgensko zračenje.

U novijoj studiji tim naučnika se usmjerio na pručavanje ponašanja kvazara koji su imali mlaznice . Oni su otkrili odnos između toga koliko su ovi kvazari imali različit sjaj kroz emitovanje x-zraka i ultraljubičaste svjetlost, u odnosu na kvazare koji nisu imali mlaznice. Zaključili su kako x-zrake kod kvazara sa mlaznicama generiše korona Crne rupe.

Astronomi su smatrali kako emisija x-zraka kod kvazara sa mlaznicama u osnovi proizilaze iz mlaznica, budući da kvazari sa mlaznicama imaju tendenciju da budu sjajniji unutar pojasa x-zraka, za razliku od onih koji ih nemaju. Novija studija potvrđuje prisustvo ove razlike u sjaju, ali ujedno potvrđuje kako dodatna emisija x-zraka potiče iz sjajnijih korona Crnih rupa, za razliku kod onih Crnih rupa sa slabijim ili nepostojećim mlaznicama.

Uzorak kojeg je kristio tim naučnika se sastoji od 729 kvazara sa mlaznicama, a veličina i kvalitet uzorka pokazuje zašto su bili u mogućnosti da detektuju uzrok emisije x-zraka. Ova studij je takođe obuhvatala podatke teleskopa Karl G. Jansky i SDSS.



U grafičkom prikazu četiri kvzara iz uzorka vidi se prisustvo x-zaka (plava) snimljenih uz pomoć svemirskog opservatorija Chandra, te radio valovi (crvena) detektovani uz pomoć velikog niza teleskopa (VLA), Soccoro , SAD. X-zraci uglavnom proizilaze iz korona Crnih rupa, dok radio valovi predstavljaju energetske mlaznice. Ovi kvazari se nalaze na slijedećim udaljenostima: SDSS J122539.55+245836.3 (3.1 milijardi godina), SDSS J151443.07+365050.4 (4.1 milijardi godina), SDSS J083906.52+575417.0 (9.5 milijardi godina), SDSS J091528.77+441632.8 (9.4 milijardi godina).

Ovi rezultati su objavljeni u mjesečnim obavijestima kraljevskog astronomskog društva (Monthly Notices of the Royal Astronomical Society). Autori ovoga rada su:

Shifu Zhu and Niel Brandt (Penn State University in University Park), B. Luo (Nanjing University, China), Jianfeng Wu (Xiamen University, China), Y.Q. Xue (University of Science and Technology of China, Hefei), and G. Yang (Texas A&M University in College Station)

Studija je dostupna na slijedećem linku https://arxiv.org/abs/2006.13226

Izvor:

https://chandra.si.edu/

[Heidi]

[WhiskeyPete]

Skrivena struktura Univerzuma





Autor teksta: Michael Moyer


Oko 400.te godine prije nove ere, Demokrit je za svog vremena izgovori čuvenu proročku viziju kako je Univerzum “u stvarnosti samo atomi i praznina”. Bilo je potrebno više od 2.000 godina da bi nučnici definitivno dokazali kako bi se skrivena struktura u osnovi svih stvari koje vidimo, mogla opisati u terminima fudamentalnih, nerazlučivih gradivnih blokova.

Atomi sami po sebi sadrže skrivenu strukturu. Elektroni orbitiraju oko nuklearne jezgre, koja se dalje može raslojiti na manje strukture i substrukture; protone i neutrone, kvarkove i gluone. Fizičari su razvili abstraktna pravila koja reguliraju na koji način te čestice međusobno djeluju, a ta pravila su otkrila još jedan neuobičajen pogled na Univerzum – kao erupciju iz pjene temeljnih polja.


Od kako postoji disciplina koja se naziva nauka, istraživači su slijedili skrivenu strukturu Univerzuma. Kosmolozi znaju kako postoji nešto nevidljivo što Univerzum drži na okupu, supstanca koja je toliko prožimajuća i o kojoj toliko malo znamo. Fizičari koji istražuju paradokse Crnih rupa postali su uvjereni kako postoji temeljnja veza između informacija i geometrije prostor-vremena. A sama čestica – fudamentalna nevidljiva stvar - kao modrena reinkarncija Demokritovog atoma – u svojoj srži može biti fizički izraz matematičkih simetrija.

Potraga za skrivenom strukturom Univerzuma se vjerovatno nikad neće završiti, a brojna aktuelna istraživanja samo otkrivaju koliko nam je još mnogo toga ostalo da saznamo.




Nastavit će se....

(Zamolio bih da ne pišete postove u nastavku!)

Izvor:

https://www.quantamagazine.org/

[WhiskeyPete]

Nastavak....


Poglavlje drugo: nova mapa čestica i svih sila


Sva priroda izvrire iz pregršt komponenti – fudamentalnih čestica – koje međusobno djeluju na nekoliko različitih načina. 70.tih godina prošlog stoljeća fizičari su inplementirali set jednadžbi koje opisuju ove čestice i njihove interakcije. Ove jednadžbe su su zajedno stvorile sažetu teoriju koja je danas poznata kao standardni model fizike čestica.

Standardnom modelu nedostaje nekoliko dijelova slagalice (nedostaju navodne čestice koje čine Tamnu materiju, one koje prenose silu gravitacije, te opisuju masu neutrina), ali sa druge strane pruža izuzetnu sliku gotovo svih drugih promatranih fenomena. Ipak ,standardnom modelu još vijek nedostaje kohertna vizualizacija. Većina dosadašnjih pokušaja je bila previse jednostavna, u kojima su uglavnom ignorisane važne međusobne veze čestica.

Razmotrimo sada najšire zastupljenu vizualizciju, koja predstavlja periodni sistem čestica:



Ovaj pristup nam ne pruža uvid u odnos između čestica. Čestice koje nose silu (nazvane fotoni, koje prenose elektromagnetnu silu, W i Z Bozoni, koji prenose slabu silu, gluoni, koji prenose jaku silu) su postavljene na isti temelj kao i čestice materije, između kojih djeluju te sile – kvarkovi, elektroni i njihovi srodnici. Štaviše, izostavljena su ključna svojstva, kao što su “boje”.



Iako ova vizualizacija pravilno naglašava središnju vrijednost Higsovog bozona, Higsov bozon je postavljen odmah pored fotona i gluona, iako u stvarnosti Higsov bozon ne utiče na te čestice. Kvadrati pozicionirani unutar kruga više zbunuju posmatrača, a oni podrazumjevaju kako se fotoni uparuju samo sa česticama koje dodiruju, što zapravo nije slučaj.

Novi pristup

Kris Kuig, fizičar čestica na Fermijevom nacionalnom laboratioriju za accelerator u Ilinojsu, je decenijama razmišljao kako da vizualizira standardni model čestica, nadajući se kako bi upečatljiviji vizualni prikaz pomogao ljidima da se bolje upoznaju sa česticama prirode, te podstkao ih na razmisle o tome kako bi se te čestice mogle uklopiti u veći, cjelovitiji teoretski okvir. Kvigova vizualna prezentacija prikazuje više osnovniji poredak i strukturu standadnog modela. On je svoju šemu nazvao prezentacijom “dvostrukog simpleksa”, budući kako “desnoruke” i “lijevoruke” čestice prirode čine po jedan simpleks. Usvojili smo Kvigovu šemu te načinili daljnje modifikacije. Za početak, kreirajmo dvostruki simpleks od nule.

Kvarkovi na dnu.

Čestice materije dolaze u u dvije glavne varijante, leptone i kvarkove. (Imajte na umu, za svaku vrstu čestice materije dolazi jedna čestica antimaterije, koja ima istu masu ali je suprotna u svakom drugom smislu. Kao štos u to učinile druge vizualizacije Standarnog modela, iz ovoga smo izuzeli antimateriju, za koju bi bilo potrebno kreirati dva zasebna obrnuta supleksa)

Započnimo sa kvarkovim, a psoebno dvije vrste kvarkova kojo čine protone i neutrone unutar atomske jezgre. Oni su ornji kvark koji posjeduje 2/3 električnog naboja, te donji kvark, sa električnim nabojem -1/3.



Gornji i donji kvarkovi mogu biti ili “ljevorki” ili “desnoruki”, ovisno o tome da li se oni kreću u smjeru kazaljke na satu ili obrnuto.




Slaba razmjena

“Ljevoruki” gornj ili donji kvarkovi se mogu pretvarati iz jednih u druge putem interakcije zvane slaba sila. To se događa kada kvarkovi razmjene česticu zvanu W bozon – jedan od nosioca slabe sile, sa elektičnim nabojem od +1 ili -1.Ove slabe interakcije su na prikazu predstavljene narandžastom bojom.



Pomalo je neobično što u prirodi ne postoji “desnoruki” W bozon. Ovo znači kako “desnoruki” gornj i donji kvarkovi ne mogu emitovati niti apsorbirati W bozon, tako da se oni ne mogu transformirati iz jednih u druge.




Jake boje

Kvarkovi takođe posjeduju vrstu naboja koja se naziva “boja”. Kvarkovi mogu imati čak crveni, zeleni ili plavi naboj. Boja kvarkova ih čini osjetljivim na jaku silu.



Jaka sila kvarkove različitih boja zajedno spaja u kompozitne čestice kao što su protoni i neutroni, koji su “bezbojni”.

Kvarkovi iz jedne boje u drugu mogu transformirati posredstvom apsorbacije ili emitovanja častica zvanih gluoni, nosioca jake sile.Ove iterakcije formiraju stranice trougla. Budući da i gluoni sami posjeduju naboj u “boji”, oni neprestano komuniciraju jedni sa drugima, kao što to rade sa kvarkovima.




Više materije

Osvrnimo se sada na leptone, drugu vrstu čestica materije. Leptoni dijelimo na dvje vrste: elektrone, koji imaju negativni naboj od -1, i neutrine, koji su električni neutralni.



Kao što je to slučaj sa “ljevorukim” gornjim i donjim kvarkovima,, “ljevoruki” elektroni i neutrini se mogu transformirati jedni u druge posredstvom slabe interakcije. Međutim “desnoruki” neutrino još nisu pronađeni u prirodi.



Imajte na umu kako da leptoni ne posjeduju naboj i ne djeluju posredstvo mjake sile; ovo je glavna karakteristika koaj ih razlikuje od kvarkova


Simpleksov skeleton

Sastavljajući u jednu cijelinu sve ono što smo do sada radili, uspjeli smo dobiti “ljevoruke” čestice sa lijeve strane, dok su “desnoruke” čestice smjetene na desnoj strani prikaza. Ove čestice čine snovni kostur Kvigovog dvorstukog simpleksa.




Tri generacije

E sada, dolazi do komplikacija: iz nepoznatih razloga postoje tri sve teže, ali inače identične verzije svakog od tipova čestica materije. Na primjer, zajedno uz gornji i donji kvark postoji “charm” i “strange” kvark, te još teži gornji i donji kvark. Isto vrijedi za leptone: uz elektron i elektron neutrino postoje muon i muonski neutrino, te tau i tau neutrino. (imajte na umu kako neutrini imaju jako male, ali nepoznate mase)



Sve ove čestice obitavaju na uglovima dvostrukog simplekla. Imajte na umu kako se male količine slabe interakcije događaju između “ljevorukih” kvarkova u različitim generacijama, tako da bi jedan gornji kvark povremeno mogao “ispljunuti” W+ bozon, te postati “strange” kvark. Čini se kako nije primjećeno da Leptoni različitih generacija komuniciraju na ovakav način.




Sila i naboj

Na koje druge načine čestice mogu međusobno djelovati? Već smo ranije utvrdili kako mnoge čestica imaju elekrični naboj, u suštini sve, osim neutrina. To što one imaju električni naboj znači kako su te čestice osjetljive na elektromagnetnu silu. One jedna sa drugom komuniciraju kroz razmjenu fotona, kao nosiocima elektromagnetne sile. Elktromagnetne interakcije predstavljamo kao valovite linije koje međusobno povezuju nabijene čestice. Imajte na umu kako ove interakcije ne transformišu čestice jednu u drugu, u ovom slučaju, čestice samo osjećaju potisak ili povlačenje.



Slaba sila je malo manje komlikovanija nego što smo to prezentovali ranije. Osim W+ i W – bozona ( elekični nabijeni prenosioci slabe sile) takođe postoje i neutralni nosioci slabe sile, zvani Z0 bozon. Čestice mogu apsorbovati i emitovati ovaj bozon bez promjene svog identiteta. Kao što je to slučaj sa elektromagnetnim interakcijama, ove “slabe neutralne interakcije” jedva da uzrokuju gubitak ili dobitak energije i momentuma. Slabe neutalne interakcije su ovdje predstavljene prikazom narandžaste valovite linije.



Nije slučajnost kako slabe neutralne interakcije jako podsjećaju na elektromagnetne interakcije. Slabe i elektromagnetne sile , dolaze od jedne sile koja je postojala u prvim trenucima Univerzuma, zvake elektro-slaba interakcija.

Kako se Univerzum vremenom hladio, jedan događaj, poznat kao elektroslaba simetrija, se raspala i podjelila na dvije sile. Ovaj događaj je obilježen naglom pojavom polja koje se širi Univerzumom, poznatim kao Higsovo polje, koje je povezano sa česticom zvana Higsov bozon – konačnim dijelom slagalice.


Upoznavanje Higsa

Higsov bozon je uporištea standardnog modela i ključni faktor zašto dvostruki simpleks aranžan ima smisla. Kada se tokom ranog perioda Univerzuma pojavilo Higsovo polje, ono je “ljevoruke” i “desnoruke” čestice približilo jedne drugima, prožimajući čestice svojstvom koje nazivamo masom.

Dodatno smo priložili i 3D verziju toga kako ova generacija masa funkcioniše. Budući da se čestica, poput elektrona, kreće kroz prostor, ona neprekidno komunicira sa Higsovim bozonima – ekscitacijom Higsovog polja.. Kada bi “ljevoruki” elektron naletio na Higsov bozon, on bi mogao rikošetirati sa njega u novi smjer i postati “desnoruki” elektron, a zatim usput naići na drugi Higsov bozon te ponovo postati “ljevoruki”, i tako dalje. Ove interakcje usporavaju elektron, i to je ono što mi podrazumjevamo pod “masom”.

U osnovi, što više čestica ulaze u interakciju sa Higsovim bozonom, one time više dobijaju i na masi. Štaviše, česte interakcije čestica sa Higsovim bozonima in čini jednom masivnom čestičnom kvatnom smjesom “Ljevorukih” i “desnorukih” čestica.


https://skfb.ly/6VPSD



Nstavit će se.....

[WhiskeyPete]

Galaksije iz perioda ranog Univerzuma su bile iznenađujuće zrele





Masivne galaksije iz perioda ranog Univerzuma su bile znatno razvijenije nego što se to prije smatralo. Ovu činjenicu je dokazao međunarodni tim astronoma, koji su se, uz pomoće ALMA teleskopa, bavili proučavanjem 118 uadaljenih galaksija.

Većina galaksija je bila formirana kada je Unviverzum bio izimno mlad. Naša galaksija, na primjer, počela sa formiranjem prije nekih 13.6 milijardi godina, tj, samo 200 miliona godina nakon Velikog praska. Tokom perioda kada je Univerzum bio na samo 10% od svoje trenutne starosti (1-1.5 milijardi godina nakon Velikog praska), većina galaksija je prošla kroz epohu “nalet rasta”. Tokom tog perioda, one su formirale većinu svoje zvijezdane mase te drugih karakteristika, kao što su prašina, sadržaj težih elemenata i spiralni oblik diska, kojeg danas vidimo kod aktuelnih galaksija. Stoga, ako želimo naučiti kako su se galaksije, poput naše, formirale, neophodno je da proučavamo ovu epohu.

U eksperimentu zvanom ALPINE, tim astronoma je analizirao 188 galaksija, koje su tokom ranog razdoblja Unverzuma prošle kroz “nalet rasta”. “Na naše iznenđenje, većina ovih galaksija je bila znatnije razvijenija nego što smo očekivali.”, izjavio je Andreas Faist, sa Kalifornijskog univerziteta za tehnologiju, Caltech.

Galaksije se obično smatraju “zrelijim” u odnosu na “primordijalne”, budući da sadrže značajniju količinu prašine i težih elemenata. “Nismo očekivali da ćemo unutar ovih galaksija pronaći toliko prašine i teških elemenata.”, izjavio je Faist. Smatra se kako su prašina i teži elementi (teži od helija i vodika) nastali kao proizvod umirućih zvijezda. Međutim, galaksije u tom razdoblju nisu imale dovoljno vremena za stvaranje zvijezda, tako da astronomi nisu mogli očekivati da otkriju dostatniju količinu ovih sastojaka.

Mnoge među galaksijama su se smatrale relativno “zrelim” jer su pokazivale raznolikost u svojim strukturama, uključujući prve znakove diskova podržanih rotacijom – što kasnije moglo i dovesti do formiranja galaksija sa spiralnom strukturom, kao što se to može primjetiti kod galaksija poput naše. Astronomi općenito očekuju da galaksije u ranom univerzuju izgledaju poput olupina vozova, budući da su u tom periodu često ulazile u međusobne interakcije.

Astronomi su i ranije uz pomoć teleskopa ALMA uspjevali da detektuju udaljene galaksije, kao što je MAMBO-9, te Wolfov disk (galaksija sa rotirajućim galaktičkim diskom). Međutim, bilo je teško reći da li su ova otkrića bila jedinstvena,, ili je postojalo više galaksija poput ovih. Eksperiment ALPINE je prvi omnogućio astronomima da proučavaju značajniji broj galaksija iz perioda ranog Univerzuma, i došlo se do zaključka kako su se one mogle razvijati znatno brže od očekivanog. Ipak, naučnici i dalje ne razumiju kako su ove galaksije uspjele da za tako kratak period evoluiraju, te zašto neke među njima imaju rotirajuće diskove.

Promatranja uz pomoć teleskopa ALMA su bila od iznimne važnosti za ovo istraživanje, budući da radio-teleskopi mogu posmatrati procese formiranja zvijezda zaklonjene iz velikih koncentracija prašine, kao i tragove kretanja gasa emitovanog iz regija u kojima se odvija formiranje zvijezda. Prilikom istraživanja galaksija iz perioda ranog Univerzuma obično se koriste optički i infracrveni teleskopi, čime se pribjegava prilikom mjerenja neskrivenih formacija zvijezda. Problem se javlja kada ovi teleskopi nisu u stanju da izmjere prašinom obogaćene regije, gdje se inače formiraju zvijezde, ili distribuciju gasa unutar ovih galaksija. “Sa tradio-teleskopom ALMA smo po prvi put otkrili nekolicinu udaljenih galaksija, i njih obično oslovljavamo kao tzv.mračnim Hubble galaksijama, jer ih ne možemo detektovati uz pomoć svemirskog teleskopa Hubble.”, izjavio je Lin Yan sa Caltech instituta.

Kako bi prikupili što više podataka o udaljenim galaksijama, astronomi su radio-teleskop ALMA usmjerili u pravcu ovih individualnh galaksija. “Željeli smo saznati u kojem dijelu je koncentrisana prašina, i na koji se način gas kreće unutar ovih galaksija. Takođe smo željeli uporediti “prašnjave” galaksije sa drugim galaksijama, smještenim na istoj udaljenosti, te saznati da li postoji nešto posebno u njihovom okruženju.”, dodao je Paolo Kasata, sa univerziteta u Padovi.


Izvor:


https://www.almaobservatory.org/

[WhiskeyPete]

Procjenjivanje naseljivosti planeta oko starih crvenih patuljastih zvijezda


Nova studija koja je sprovedena uz pomoć svemirskih teleskopa Hubble i Chandra, nam pruža mogućnost da postavimo pitanje: Koliko su naseljive planete koje orbitiraju oko najrasprostranenijih zvijezda u našoj galaksiji? Cilja ove studije je osvrt na Barnardovu zvijezdu, jednu od najbližih zvijezda iz našeg lokalnog okruženja, koja se nalazi na udaljenosti od 6 svjetlosnih godina. Barnardova zvijezda je mala crvena patuljasta zvijezda, koja u jezgri postepeno sagorijeva svoje gorivo, i može opstati mnogo duže od bilo koje druge zvijezde srednje veličine, kao što je naše Sunce. Autori studije su odabrali ovu zvijzdu kao primjer na osnovu kojeg bi mogli shvatiti kako energetske baklje tako starih zvijezda mogu imati utjecaja na planete koje orbitiraju oko njih.

Podaci koje je tokom Juna 2019. Godine prikpio opservatoriji Chandra, pokazuju baklju X-zraka, dok opservacije, načinjene uz pomoć Hubble.a, pokazuju dvije ultraljubičaste visoko-energetske baklje, oba slučaja su prikazana u dijagramu ispod. Ove ospervacije su trajale oko sedam sati, a oba prkaza pružaju uvid u X-zraku kao i ultraljubičastu svjetlost. Na osnovu dužine ovih baklji i opservacija, autori su zaključili kako je Barnardova zvijezda tokom 25% vremena promatranja oslobađala potencijalno razorne visoko-energetske bljeskove.



Slijedeće na što su se istraživači osvnuli je to šta bi ovi rezultati mogli značiti za planetu koja orbitira unutar habitativne zone (gdje bi tečna voda mogla postojati na površini planete) oko jedne vremešne zvijezde, kao što je Barnardova zvijezda. Bilo koja atmosfera nastala tokom ranog perioda planete naseljive zone vjerovatno je bila nagrižena visoko-energetskim zračenjem tokom mlađeg, turboletnog perioda zvijezde. Međutim, planetarna atmosfera se mogla obnoviti budući da zvijezde tokom vremena obično postaju manje aktivnije. Ovaj regenerativni process može nastati uslijed oslobađanja korisnih plinova za stvaranje atmosfere tokom vulkanskog procesa na plaeneti.



Međutim, naleti snažnih energetskih baklji, koji su se ponavljali stotinama miliona godina, su mogli nagristi bilo koju obnovljenu atmosferu stijenovite planete unutar naseljive zone. Ilustracija iznad prikazuje atmosferu stjenovite planete, koju energetske baklje iz pravca zvijezde uništavaju. Ovakav scenario bi mogao smanjiti šansu da takvi svijetovi uopšte podržavaju život kakav znamo.

Tim astronoma se trenutno fokusirao na proučavanje visoko-energetsko zračenje većine crvenih patuljastih zvijezda, kako bi imali uvid u to da li je Barnardova zvijezda uistinu jedna od rijetkih zvjezda ove vrste koje u svojoj orbiti imaju potencijalno naseljivu planetu.

Izvor:

https://chandra.harvard.edu/

[WhiskeyPete]

Analiziranje dvostruke jezgre galaktičke, nastale iz ostatka spajanja





Astronomi su koristeći se radio teleskopom G. Jansky VLA i nadograđenim uGMRT teleskopom sproveli multi-talasna promatranka ostatka spajanja galaksija, poznatog kao Mrk 212. Rezultati ove kampanje su objavljeni 28. Oktobra u arhivi arXiv.org, i oni nam pružaju uvid u karakteristike i prirodu ovog procesa.

Spajanje galaksija igravažnu ulogu u samoj evoluciji galaksija. Velika spajanja galaksija imaju sposobnost mjenjanja oblika roditeljskih domaćih galaksija, te stvaranje i oblikovanje objekta sa poptuno novom morfologijom.

Opservacije pokazuju kako dotok gasa tokom procesa spajanja galaksija može potaknuti akreciju mase prema unutrašnjosti supermasivne Crne rupe, pri tom ih pretvrajući u aktivne galaktičke jezgre. Kad se obje supermasivne Crne rupe istovremeno aktiviraju, one mogu formirati par aktivnih galaktičkih jezgri. Ukoliko razdvojenost između dvaju aktivnih galaktičkih jezgri iznosi manje od 236 svjetlosnih godina, onda ih možemo smatrati binarnim sistemom agktivnih galaktičkih jzgri (AGN). U slučaju da je ova razdvojenost veća, onda ih možemo okarakterisati kao dualne aktivne galaktičke jezgre.

Na udaljenosti od 322 miliona svjetlosnih godina u odnosu na Zemlju, Mrk 212 predstavlja primjer ostatka spajanja galaksija sa dva poznata radio izvora, povezana sa dvije optički vidljive jezgre, označene kao S1 i S2. Smatra se kako projecirana razdvojenost između ove dvije jezgre iznosi oko 18.250 svjetlosnih godina, te se stoga ovaj sistem može smatrati dualnim AGN kandidatom.

Tim astronoma predvođen Kahtum Rubinurom sa Indijskog univerziteta za astrofiziku u Bangaloru je, koristeći se teleskopima VLA i uGMRT, načinio opsežno radio, optičko i ultraljubičasto osmatranje ove galaksije. Glavni cilj ove kampanje osmatranja je bio da se potvrdi dualna priroda objekta te pruži bolji uvid karakteristike ovog izvora.

Ospervacije načinjene uz pomoć VLA teleskopa otkrivaju dvostruki radio izvor povezan sa S1, te kompaktnu radio strukturu povezanu sa S2. Snimci VLA teleskopa pri frekvenciji od 8.5 Ghz takođe otkrivaju jednu izduženu radio strukturu, koji je udaljen jednu lučnu sekundu u odnosu na na optičku jezgru S2, a koji ima relativno ravan sprektralni indeks i smatra se kako se radi o jednoj kompaktnoj jezgri.

Prema studiji, prisustvo kompaktne radio jezgre, te prisustvo emisionih linija aktivne galaktičke jezgre optičkog spektra izvora S2, ukazuje prisustvo još jedne aktivne galaktičke jezgre. Štaviše, optičke opservacije pokazuju kako izvori S1 i S1 spadaju u AGN+SF regiju (u kojoj se dešava formiranje zvijezda) unutar BTP (Baldwin- Philips - Terlevich) dijagrama. Sve u svemu, astronomi su donijeli zaključak kako dobiveni rezultati jasno podržavaju dualnu AGN prirodu galaksije Mrk 212.

Izvor:


https://phys.org/

[Fatih]

E, koliko si samo mali covjece, ti koji si skoro "sve objasnio".

[WhiskeyPete]

Revizija porijekla hemijskih elemenata




Prerađeni periodni sistem prikazuje elemente koji se javljaju u prirodi (sve do uranijuma). Osjenčeni dijelovi označavaju njihovo stelarno porijeklo.


Prema novoj strudiji, kolizirajuće neutronske zvijezde ne učestvuju u stvaranju većine hemijskih elemenata kako se to ranije smatralo. Kako se navodi u studiji objavljenoj u žurnalu The Astrophysical Journal, drugi stelarni procesi su takođe odgovorni za stvaranje većine težih elemenata, što u jednu ruku utiče na opšteprihvaćeni model o tome kako je Univerzum evoluirao vremenom.

“Spajanje neutronskih zvijezda tokom ranog perioda Unverzuma nisu učestvovala u stvaranju dovoljne količine težih elemenata, i taj se trend uglavnom dešava 14 milijardi godina kasnije. Univerzum ove elemente nije mogao stvoriti u tom periodu, kako bi ih učinio prisutnim u veoma starim zvijezdama. Sveukupno, jednostavno danas nedostaje dovoljan broj ovih kolizija kako bi se objasnilo obilje težih hemijskih elemenata.” – izjavila je Amanda Karakas, sa Australijskog centra za promatranje, ASTRO 3D.

Sav vodik, te velike količine helija i litija, su nastali tokom Velikog praska, međutim, drugi prirodni elementi su nastali u različitih nuklearnim procesima koji se dešavaju unutar zvijzda. Ipak, nova studija ukazuje kako su teži elementi nastali u neobičnim eksplozijama Supernovih, koje generišu jaka magnetna polja. Istraživači ipak priznaju da bi buduće studije mogle otkriti kako su sudari neutronskih zvijezda češći nego što se to ranije smatralo.

Ova studija je prva koja je pokušala pružiti objašnjenje o zvijezdanom porijeklu svih hemijskih elemenata, tako da je iz studije proistakao novi periodni sistem, koji prikazuje porijeklo elemenata, od ugljika do uranijuma. Ko-autori ove studije su Čaiki Kobajaši, sa univerziteta Hertfordshire, Velika Britanija, te Marija Lugaro, sa Konkoli opservatorija u Mađarskoj.

Istraživači tvrde kako njihov rad dopunjuje prethodne studije, koje se bave izračunavanjem relativne uloge masa zvijezda, njihove starosne dobi, kao i redoslijeda u nastajanju hemijskih elemenata. Ustanovili su, na primjer, kako zvijezde, koje imaju oko osam puta manje mase od našeg Sunca, proizvode ugljik, azot i flor, kao i polovinu elemenata koji su teži od željeza. Zvijezde koje imaju masu osam puta veću od sunčeve svoj životni ciklus završavaju u eksploziji Supernove, stvarajući mnoge drge hemijske elemente, krenuvši od ugljika do željeza, uključujući veći udio kisika i kalcija, neophodnih sastojaka za stvaranje života.

“Osim vodika ne postoji niti jedan drugim element kojeg može stvoriti samo jedna vrsta zvijezda. Polovina ugljika je nastala iz umrućih zvijezda manjih masa, dok druga polovina potiče iz eksplozija Supernovih. Što se tiče željeza, polovina potiče iz normalnih eksplozija Supernovih, nastalih od masivnih zvijezda, dok je preostaloj polovini bila potrebna druga forma eksplozije, poznata kao Supernova Ia tipa, eksplozije, koje inače nastaju u binarnim sistemima zvijezda malih masa.” – izjavio je Kobajaši

Za razliku od njih, parovi masivnih zvijezda ograničeni gravitacijom se mogu transformirati u neutronsk zvijezde. Prilikom međusobne kolizije ovih zvijezda nastaju neki od najtežih elemenata koji se nalaze u prirodi, uključujući i zlato.

“Čak i najoptimističnija predviđanja učestalosti sudara neutronskih zvijezda jednostavno ne mogu objasniti ogromno obilje ovih elemenata u Univerzumu. Čini se ipak kako su rotirajuće supernove sa jakim magnetnim poljima pravi izvori većine težih elemenata koje danas poznajemo..” Izjavila je Karakas


Izvor:

https://cosmosmagazine.com/

[Fatih]

Bas sam skoro u zadnjem postu, pominjao tebe i ove teme. Intersantno, zaista. Ali, jedno je sigurno: "Revizija" ce biti jos, i to ne samo u ovoj oblasti. Ybg, mi se zaletimo brzo u neku teoriju, koja se cini najlogicnijom, dok se ne dodje do bolje opreme i otkrivanja novih stvari, za koje ranije nismo znali.

Uglavnom, znaj da imas jednog vjernog citaoca. Ovi tamo dezuraju na "selfijima".

[WhiskeyPete]

Bas sam skoro u zadnjem postu, pominjao tebe i ove teme. Intersantno, zaista. Ali, jedno je sigurno: "Revizija" ce biti jos, i to ne samo u ovoj oblasti. Ybg, mi se zaletimo brzo u neku teoriju, koja se cini najlogicnijom, dok se ne dodje do bolje opreme i otkrivanja novih stvari, za koje ranije nismo znali.

Uglavnom, znaj da imas jednog vjernog citaoca. Ovi tamo dezuraju na "selfijima".

Glede teorije, od ovoga što je sada prisutno, što i ja sam prevedem pa i ubacim, je manje-više nadupunjavanje skoro većine prethodnih studija. Iskreno, meni je nekada mrkso da da stavim ovde nešto što sam prije godinu dana čitao i prveo na drugom forumu, jer znam naići tu i tamo na samo 2-3 dodatna pasusa, sa detaljnijim pojašnjenjima za razliku od prošli put. Stvarno nije vrijedno sve to iznova tipkati.